Niepełnosprawność intelektualna w dyskursach medycznych – to pierwszy tom obszernej dwutomowej monografii poświęconej tytułowemu zjawisku – niepełnosprawności intelektualnej. Dotyczy ono znaczącej, bo ponad dwuprocentowej części ludzkiej populacji. To zjawisko o silnych uwarunkowaniach i licznych aspektach medycznych – stąd tytuł tego tomu. Ale jego obraz i zróżnicowane skutki funkcjonalne uzależnione są w dużej mierze od kontekstów i działań społecznych, a tym poświęcony jest drugi tom monografii. Dyskurs społeczny i dyskurs medyczny, a właściwie w ich obrębie liczne dyskursy szczegółowe, wynikające zarówno z wieloproblemowości niepełnosprawności intelektualnej, jak też różnych perspektyw i zróżnicowanych grup interesariuszy, mogą być rozpatrywane osobno lub w powiązaniu z sobą. Kierowani troską o jakość życia osób z niepełnosprawnością, o dostęp do najnowszych zdobyczy wiedzy, optymalizujących udzielane im wsparcie, wybieramy drugą opcję. Łączymy w tej monografii siły przedstawicieli różnych nauk w otwartym, interdyscyplinarnym dialogu. Wychodzimy nawet poza świat nauki zapraszając także do współpracy bezpośrednio osoby, których dotyczy ta publikacja. Ich głos jest dla nas bardzo istotny.

Tom 1. zawiera podstawowe zagadnienia i wybrane problemy psychiatryczne i ogólnomedyczne niepełnosprawności intelektualnej, uzupełnione perspektywą psychologii klinicznej. Do współpracy zaproszono wybitnych specjalistów z różnych subdyscyplin psychiatrii, szeroko rozumianych nauk medycznych, psychologów klinicznych i terapeutów, zajmujących się osobami z niepełnosprawnością intelektualną we współpracy z psychiatrami. Ta część może być szczególnie pomocna wszystkim specjalistom poszukującym nowoczesnej wiedzy medycznej dotyczącej niepełnosprawności intelektualnej. Polecamy ją m.in. osobom przygotowującym się do egzaminu z zakresu psychiatrii, jak i wszystkim, którzy odczuwają potrzebę zweryfikowania potocznych poglądów medycznych z tego zakresu w oparciu o rzetelną, współczesną wiedzę naukową. Taka potrzebna jest i pedagogom (specjalnym), i logopedom, i pracownikom socjalnym i wielu innym specjalistom.

Wszystkim polecamy też uwadze Tom 2., dotyczący najnowszych ujęć problematyki niepełnosprawności intelektualnej w obszarze nauk społecznych. Dopiero poznanie całego kompendium i obu perspektyw ukazuje rzeczywiste możliwości skutecznego wspierania osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Naszą intencją jest wyjście z „baniek informacyjnych”, w których zamykają nas nasze dyscypliny, specjalizacje i uznawane modele teoretyczne. Niepełnosprawność intelektualna ukazana w przestrzeni dyskursów medycznych i społecznych – to świadectwo współwystępowania i krzyżowania się różnorodnych ujęć tytułowego zjawiska, co można i należy traktować w kategoriach cennych zasobów, nawet jeśli ukazują sporne kwestie czy nierozstrzygnięte dylematy. Zachęcamy do lektury i naukowej dyskusji.

W imieniu interdyscyplinarnego zespołu redakcyjnego i autorskiego
dr hab. n. społ. Dorota Podgórska-Jachnik
i prof. n. med. dr hab. Tadeusz Pietras