Niepełnosprawność intelektualna w dyskursach medycznych – to pierwszy tom obszernej dwutomowej monografii poświęconej tytułowemu zjawisku – niepełnosprawności intelektualnej. Dotyczy ono znaczącej, bo ponad dwuprocentowej części ludzkiej populacji. To zjawisko o silnych uwarunkowaniach i licznych aspektach medycznych – stąd tytuł tego tomu. Ale jego obraz i zróżnicowane skutki funkcjonalne uzależnione są w dużej mierze od kontekstów i działań społecznych, a tym poświęcony jest drugi tom monografii. Dyskurs społeczny i dyskurs medyczny, a właściwie w ich obrębie liczne dyskursy szczegółowe, wynikające zarówno z wieloproblemowości niepełnosprawności intelektualnej, jak też różnych perspektyw i zróżnicowanych grup interesariuszy, mogą być rozpatrywane osobno lub w powiązaniu z sobą. Kierowani troską o jakość życia osób z niepełnosprawnością, o dostęp do najnowszych zdobyczy wiedzy, optymalizujących udzielane im wsparcie, wybieramy drugą opcję. Łączymy w tej monografii siły przedstawicieli różnych nauk w otwartym, interdyscyplinarnym dialogu. Wychodzimy także poza świat nauki zapraszając do współpracy bezpośrednio osoby, których dotyczy ta publikacja. Ich głos jest dla nas bardzo istotny (zob. Tom 2.).

Tom 1. zawiera podstawowe zagadnienia z zakresu aspektów psychiatrycznych i ogólnomedycznych niepełnosprawności intelektualnej, uzupełnionych perspektywą psychologii klinicznej. Do współpracy zaproszono wybitnych specjalistów z różnych subdyscyplin psychiatrii, szeroko rozumianych nauk medycznych oraz psychologów klinicznych, zajmujących się osobami z niepełnosprawnością intelektualną we współpracy z psychiatrami. Ta część monografii może być szczególnie pomocna wszystkim specjalistom poszukującym nowoczesnej wiedzy medycznej na temat różnych aspektów niepełnosprawności intelektualnej. Polecamy go także osobom przygotowującym się do egzaminu z zakresu psychiatrii, jak i wszystkim, którzy odczuwają potrzebę zweryfikowania potocznych poglądów medycznych z tego zakresu w oparciu o rzetelną, współczesną wiedzę naukową. Polecamy też uwadze Tom 2., dotyczący najnowszych ujęć problematyki niepełnosprawności intelektualnej w obszarze nauk społecznych, gdyż dopiero poznanie obu perspektyw ukazuje rzeczywiste możliwości skutecznego wspierania osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin.

Naszą intencją jest wyjście z „baniek informacyjnych”, w których zamykają nas nasze dyscypliny, specjalizacje i uznawane modele teoretyczne. Niepełnosprawność intelektualna w dyskursie medycznym i społecznym – to świadectwo współwystępowania i krzyżowania się różnorodnych ujęć tytułowego zjawiska, co można i należy traktować w kategoriach cennych zasobów, nawet jeśli ukazują sporne kwestie czy nierozstrzygnięte dylematy. Zachęcamy do lektury i naukowej dyskusji.

W imieniu interdyscyplinarnego zespołu redakcyjnego i autorskiego
dr hab. n. społ. Dorota Podgórska-Jachnik
i prof. n. med. dr hab. Tadeusz Pietras